De aardappelteelt verandert sneller dan veel mensen denken. Waar vroeger vooral productie telde, draait het nu steeds vaker om plantgezondheid, bodemkwaliteit en slimme keuzes voor de lange termijn. In Zeeland laten Rudi en Dominique Cammaert zien hoe dat in de praktijk werkt, samen met Farm Frites.
Van zoveel mogelijk kilo’s naar een sterkere teelt
Op hun akkerbouwbedrijf in Schoondijke telen Rudi en Dominique Cammaert aardappelen, bieten, granen, graszaad, luzerne, kapucijners en bruine bonen. Het bouwplan is breed en dat is geen toeval. Juist die afwisseling helpt om het bedrijf sterker en weerbaarder te maken.
Volgens Dominique verschuift het denken steeds meer naar een andere vraag: hoe houdt u het gewas zo lang mogelijk gezond? Niet eerst ingrijpen als er stress is, maar problemen voor zijn. Dat klinkt eenvoudig. In de praktijk vraagt het om kennis, geduld en scherpe keuzes.
Wat betekent regeneratieve landbouw hier eigenlijk?
Regeneratieve landbouw klinkt misschien als een groot en vaag begrip. In de praktijk gaat het vaak om heel concrete dingen. Denk aan meer bodembedekking, meer organische stof, een betere balans tussen plant en bodem en minder onnodige druk op het systeem.
Dominique zegt het mooi: de bodem voedt de plant en de plant voedt het bodemleven weer terug. Dat is een kringloop die u niet zomaar ziet, maar wel voelt in het resultaat. Een betere bodem geeft vaak meer rust in de teelt en meer stabiliteit in opbrengst.
Bij de familie Cammaert staat dat niet los van de aardappelteelt. De fritesaardappel is onderdeel van een groter geheel. Groenbemesters worden als volwaardig gewas bekeken. In oktober begint daarmee al de teelt van het volgende gewas. Dat is een andere manier van denken. En eerlijk gezegd ook een slimme.
Farm Frites Future Farming Program als duw in de rug
In het Farm Frites Future Farming Program werken telers, ketenpartners en adviesbureau Boerenverstand samen aan verduurzaming. Het doel is duidelijk. De aardappelteelt toekomstbestendiger maken met kennis, praktijkervaring en financiële steun.
Voor Farm Frites gaat het niet alleen om regels van buitenaf. Ook de eigen keten vraagt om zekerheid. Er moeten op lange termijn genoeg aardappelen van goede kwaliteit beschikbaar blijven. Daarom wordt ingezet op een weerbaarder teeltsysteem met aandacht voor bodemgezondheid, waterbeschikbaarheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid.
Dat is logisch. Want wie alleen naar vandaag kijkt, mist wat er over vijf of tien jaar nodig is.
Hoe meet u verduurzaming zonder nattevingerwerk?
Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het werken met KPI’s, dus kritische prestatie-indicatoren. Dat zijn meetbare punten waarmee u kunt zien waar u staat en waar verbetering mogelijk is. Bij de Cammaerts gebeurt dat met de Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw, kortweg de BMA.
Die monitor kijkt niet alleen naar aardappelen, maar naar het hele bedrijf. U kunt ermee volgen hoe het bedrijf presteert op meerdere fronten tegelijk. Denk aan het percentage bodembedekking, het aandeel rustgewassen en gewasdiversiteit.
Veel van die gegevens komen uit satellietbeelden, de Gecombineerde opgave en de teeltregistratie. Dat maakt verduurzaming ineens heel concreet. Geen mooie woorden, maar harde cijfers.
Welke stappen zetten de Cammaerts al?
De eerste winst zit vaak in simpele keuzes. Rudi vertelt dat zij de laatste jaren veel meer werken aan bodembedekking. Slechts 12,5 hectare blijft nog zwart. De rest gaat groen de winter in. Dat is goed voor de bodem en helpt om verliezen te beperken.
Ook de aanvoer van organische stof kan nog beter. Dat kan bijvoorbeeld met organische mest, compost of door stro te verhakselen en terug te brengen in de bodem. Zulke maatregelen lijken klein. Toch bouwen ze op lange termijn een sterkere bodem op.
Daarnaast kijkt Rudi kritisch naar gewasbescherming. Als waarschuwingssystemen ervoor zorgen dat u zeven keer een dag later kunt spuiten, dan bespaart u al één bespuiting. Dat is precies het soort winst waar het Future Farming Program op stuurt.
Waarom een vroeg ras soms slimmer is dan een laat ras
Rudi kiest het liefst voor een vroeger ras. Hij wil bij voorkeur op 1 oktober de schuur dicht hebben. Dat klinkt misschien streng, maar het is wel begrijpelijk. Vroeger oogsten verkleint het risico op slechte oogstomstandigheden en bodemverdichting.
Alleen is de keuze in fritesgeschikte rassen beperkt. Farm Frites wil immers kunnen blijven rekenen op aardappelen met een constante bakkwaliteit. Afnemers, zoals fastfoodketens, zijn daar kritisch in. Dat maakt de afweging spannend.
Toch verandert er iets in de keten. Er komt steeds meer waardering voor robuustere rassen en voor een duurzamer product. Dat geeft ruimte voor nieuwe keuzes. Niet alles hoeft meteen perfect. Maar de richting is duidelijk.
Beloning maakt verduurzaming aantrekkelijker
Een belangrijk detail in dit verhaal is de beloning. Aan het einde van het seizoen volgt een berekening van de score en een bonus die kan oplopen tot maximaal 500 euro per hectare. Gemiddeld ligt dat lager, maar het laat wel zien dat verduurzamen niet alleen iets kost.
Volgens adviseur Annelies van Zinderen van Boerenverstand is goede data daarbij cruciaal. Alleen met betrouwbare gegevens krijgt u een eerlijke score. En alleen dan werkt zo’n systeem goed. Zij benadrukt ook dat telers hun ondernemersvrijheid moeten behouden.
Dat is een sterk punt. Duurzaam boeren werkt het best als het niet voelt als dwang, maar als een route met ruimte voor eigen keuzes.
Wat kunt u hiervan leren?
Deze aanpak laat zien dat verduurzaming niet hoeft te beginnen met grote woorden. Het begint vaak met beter meten, slimmer kijken en samen leren. De bodem is geen bijzaak meer. Die staat weer in het middelpunt.
Voor u als akkerbouwer of geïnteresseerde in de sector is de les helder. Toekomstbestendige aardappelteelt vraagt om samenwerking, data en lef om anders te denken. Niet alleen over opbrengst, maar ook over plant, bodem en systeem.
En misschien is dat wel de grootste verandering van allemaal. De vraag is niet langer alleen hoeveel u oogst. De vraag is ook: hoe sterk is de teelt van morgen?
