De aardappelberg in België blijft groter dan veel mensen dachten. En toch wil de sector nu snel ingrijpen. Niet met één grote stunt, maar met een reeks kleine acties die samen verschil moeten maken.
Waarom de situatie nu zo dringend is
Volgens de aardappelorganisaties Viaverda en Fiwap ligt er in België nog altijd ongeveer 800.000 ton vrije aardappelen zonder duidelijke afnemer. Dat is veel. De verwerkende industrie koopt weinig op en ook andere afzetkanalen raken vol.
Voor telers is dat spannend. Aardappelen bewaren is geen eindeloze oplossing. Hoe langer het duurt, hoe groter het risico dat kwaliteit daalt en dat er nog minder afzet overblijft.
Wat Belpotato precies wil doen
Belpotato coördineert nu een bredere aanpak om de voorraden te verkleinen. De organisatie wil niet wachten op één wonderoplossing. In plaats daarvan zet men in op meerdere sporen tegelijk.
Het doel is duidelijk: zoveel mogelijk aardappelen een nuttige bestemming geven, en tegelijk voorkomen dat ze terug op het land belanden. Dat laatste klinkt misschien eenvoudig, maar in de praktijk kan het grote problemen geven. Denk aan opslagplanten en een hogere ziektedruk op percelen.
- afzet naar de industrie, waar dat nog mogelijk is
- verkoop via andere kanalen, zoals lokale acties
- voeder voor vee, als goedkoop alternatief
- gebruik in biovergisters, voor energieopwekking
- promotie in winkels om consumptie te stimuleren
Waarom terug op het land brengen geen goed idee is
Dat lijkt misschien een makkelijke uitweg. Maar volgens de sector is dat juist iets wat men zoveel mogelijk wil vermijden. Aardappelen die opnieuw worden uitgereden, kunnen later opduiken als opslagplanten. Dat maakt de bestrijding van ziekten en groei later veel lastiger.
Daarom zoekt men naar oplossingen die nu iets opleveren en later minder schade veroorzaken. Het is dus niet alleen een kwestie van vandaag opruimen. Het gaat ook om de volgende teelt mee beschermen.
De rol van consumenten en winkels
Opvallend is dat Belpotato ook inzet op promotie bij de consument. Er komen acties in winkels om de vraag naar aardappelen op te krikken. Daarnaast worden er particuliere acties voorbereid met zakken van 5 of 10 kilo op bepaalde punten in steden.
Dat klinkt heel praktisch, en dat is het ook. Als mensen makkelijker aardappelen kunnen kopen, dan kan een deel van het overschot sneller verdwijnen. Via een centraal platform zal Vlam bovendien tonen waar consumenten aardappelen kunnen afhalen op bedrijven.
Ook voer en energie krijgen een plek
Niet elke aardappel hoeft op het bord van de mens terecht te komen. Belpotato kijkt ook naar de veehouderij. Aardappelen zijn momenteel zo goedkoop dat veehouders ze kunnen gebruiken in het voer.
Daarnaast is inkuilen met ruwvoer een optie. En voor aardappelen die echt nergens anders heen kunnen, bieden biovergisters nog een uitweg. Zo gaat er minder product verloren en blijft de schade voor de sector beperkt.
Wat de sector zelf verwacht
De aardappelverwerkers hebben binnen Belpotato beloofd de plannen te steunen. Toch blijft alles vrijwillig. Er komt dus geen opkoopregeling vanuit de overheid of de sector zelf.
Dat maakt de aanpak minder strak, maar wel breder gedragen. De hoop is dat veel kleine volumes samen genoeg zijn om de voorraden te laten zakken. Soms maakt juist zo’n optelsom het verschil.
Wat dit betekent voor het komende seizoen
Voor volgend seizoen wil de sector terug naar een betere balans tussen aanbod en vraag. Dat klinkt logisch, maar het is lastig. Niemand weet op voorhand precies hoeveel ton er groeit. Het areaal moet dus goed afgestemd worden op de markt.
Volgens Belpotato moeten alle telers daarin hun deel doen. Niet denken dat een ander het wel oplost. Dat is precies waar de voorzitter op hamert met die bekende Vlaamse les: verbeter de wereld en begin bij jezelf.
Waarom deze aanpak meer is dan crisisbeheer
Deze actie gaat niet alleen over een overschot van vandaag. Ze gaat ook over vertrouwen in de hele keten. Als telers, handel, verwerkers, winkels en organisaties samen bewegen, dan kan de markt weer ademhalen.
En dat is misschien wel de kern van dit verhaal. Niet één grote reddingsactie, maar samenwerking op veel kleine punten. Dat klinkt minder spectaculair. Toch is het vaak precies zo dat een moeilijke markt weer in evenwicht komt.
Wat u hieruit kunt meenemen
Voor consumenten kan dit betekenen dat aardappelen tijdelijk vaker in actie zijn of in grotere verpakkingen verschijnen. Voor boeren en verwerkers draait het vooral om schade beperken en vooruitkijken naar het volgende seizoen.
De boodschap is helder. België probeert niet alleen een berg aardappelen weg te werken. Het land probeert ook de sector gezonder te maken voor de komende jaren. En dat maakt deze maatregel belangrijker dan het op het eerste gezicht lijkt.
